Wat is netcongestie?

De energietransitie zorgt voor een explosieve groei in het elektriciteitsgebruik. Steeds meer mensen verwarmen, koken en rijden elektrisch. De ondergrondse kabels zijn hier niet op berekend het net raakt verstopt, vergelijkbaar met file op de snelweg.

Dit speelt twee kanten op. Bij afnamecongestie overstijgt de vraag de capaciteit denk aan een koude winteravond waarop een hele wijk tegelijk de warmtepomp, kookplaat en wasmachine aanzet. Bij invoedingscongestie is het omgekeerde het geval: zonnepanelen wekken meer op dan de omgeving direct kan verwerken.

Bedrijven ondervinden de zwaarste gevolgen: in veel regio's is uitbreiding of een nieuwe aansluiting simpelweg niet mogelijk. Huishoudens merken vooralsnog minder, maar ook zij zien wachttijden oplopen. Landelijk staan meer dan 15.000 transportverzoeken open. Netuitbreiding is de enige structurele oplossing, maar vraagt jaren. Ondertussen is slim handelen noodzakelijk.

Welke oplossingen?

Netcongestie is een complex probleem, maar er zijn meer mogelijkheden dan de meeste mensen denken. De oplossing zit in een combinatie van slimme contracten, techniek en samenwerking toegesneden op de situatie per gebied.

Bedrijven kunnen via flexibele contractvormen hun verbruik of opwek aanpassen op drukke momenten, in ruil voor een vergoeding. Denk aan een capaciteitsbeperkingscontract op afroep of op vaste tijdsblokken, of bijsturing op de dag zelf via het platform GOPACS. Cable pooling biedt opwekkers de mogelijkheid om één netaansluiting te delen effectief omdat zon en wind elkaar in de tijd aanvullen. Bedrijven op een bedrijventerrein kunnen krachten bundelen in een energiehub, eventueel gecombineerd met batterijopslag.

Daarnaast is gedragsverandering een onderschatte factor. Wie verbruik bewust verschuift buiten de piekuren, vermindert de druk op het net zonder ook maar één kabel te vervangen.

Inzicht als vertrekpunt

 Netcongestie is geen uniform probleem. Wat speelt in een woonwijk verschilt wezenlijk van wat er op een bedrijventerrein gebeurt. Een gerichte aanpak begint daarom altijd met een grondige analyse van de situatie ter plekke.

JBM Advies brengt per deelgebied in kaart hoeveel elektriciteit wordt afgenomen en teruggeleverd, waar de pieken zitten en welke ontwikkelingen er gepland staan. Die analyse vormt de basis voor alle vervolgkeuzes.

Naast de technische kant kijken we nadrukkelijk naar gedrag. Veel pieken zijn het gevolg van gelijktijdig gebruik iedereen laadt 's avonds zijn auto op en zet de verwarming hoog. Gerichte campagnes, toegespitst op de gebieden waar de congestie het grootst is, kunnen dat patroon doorbreken. Niet met dwang, maar met bewustwording en de juiste prikkels.

Maatwerk per gebied

Inzicht alleen is niet genoeg. JBM Advies vertaalt de analyse naar concrete maatregelen, op het niveau van een wijk, een cluster van bedrijven of een specifiek gebouw.

Voor bedrijven starten we met het opvragen van meetdata en brengen we in beeld of er een energiemanagementsysteem actief is en of de Flex-e subsidie benut wordt. Vervolgens kijken we naar de mogelijkheden: een capaciteitsbeperkingscontract, cable pooling met naburige bedrijven of een collectieve energiehub met batterijopslag. Bedrijven boven 1 MW kunnen door de netbeheerder verplicht worden mee te werken aan flexibiliteitsonderzoek. wij begeleiden dat proces.

Voor woningen analyseren we de bouwschil, inventariseren we het piekvermogen van aanwezige apparatuur en onderzoeken we de mogelijkheden voor slim sturen van warmtepompen en laadpalen. Aangevuld met gerichte gedragscampagnes daar waar de congestie het hardst toeslaat.

Per gebied bepalen we samen wat werkt  technisch haalbaar, financieel onderbouwd en uitvoerbaar in de praktijk.